Bila staf perempuan datang bagi tahu dia mengandung, reaksi pertama kebanyakan bos SME bukan tahniah. Reaksi pertama biasanya kira dalam kepala: siapa nak cover kerja dia, berapa lama, dan berapa kos gaji yang kena bayar sedangkan orang tu tak masuk pejabat. Itu reaksi jujur, dan tak salah pun. Yang salah adalah bila bos buat keputusan ikut agak-agak sebab tak faham apa sebenarnya undang-undang tuntut.
Sejak pindaan Akta Kerja 1955 berkuat kuasa 1 Januari 2023, cuti bersalin naik kepada 98 hari. Ramai majikan SME sampai sekarang masih guna angka lama 60 hari dalam surat tawaran dan handbook mereka. Itu bukan sekadar tersalah taip. Itu dokumen yang bercanggah dengan undang-undang, dan bila ada pertikaian di Jabatan Tenaga Kerja, dokumen anda sendiri jadi bukti terhadap anda. Artikel ini pecahkan apa yang majikan perlu tahu, termasuk kos sebenar dalam ringgit.
Apa yang berubah selepas pindaan 2022
Dua perkara besar. Pertama, tempoh cuti bersalin naik daripada 60 hari kepada 98 hari. Kedua, skop perlindungan Akta Kerja diperluas kepada semua pekerja tanpa mengira had gaji, walaupun sesetengah seksyen seperti kadar kerja lebih masa masih terhad kepada pekerja bergaji RM4,000 ke bawah.
Maksudnya, staf eksekutif bergaji RM7,000 sebulan pun layak cuti bersalin 98 hari. Dulu ramai majikan anggap staf gaji tinggi tak tertakluk. Anggapan itu dah tak sah.
| Perkara | Sebelum 2023 | Selepas 1 Jan 2023 |
|---|---|---|
| Cuti bersalin | 60 hari | 98 hari |
| Cuti paterniti | Tiada peruntukan | 7 hari |
| Had gaji perlindungan | Terhad | Semua pekerja |
Siapa layak dapat bayaran, siapa layak cuti sahaja
Ini bahagian yang paling kerap dikelirukan. Ada dua benda berasingan: hak untuk ambil cuti, dan hak untuk dibayar elaun bersalin.
Hak untuk ambil cuti 98 hari adalah hak asas pekerja wanita yang mengandung. Hak untuk dibayar pula bergantung pada syarat khidmat. Secara amnya, pekerja perlu bekerja dengan majikan tersebut dalam tempoh sebelum bersalin dan memenuhi tempoh minimum hari bekerja yang ditetapkan dalam Akta. Ada juga had bilangan anak hidup untuk kelayakan elaun.
Jadi senario ini boleh berlaku: staf baru masuk kerja dua bulan, kemudian bersalin. Dia tetap layak ambil cuti 98 hari, tetapi mungkin tidak layak elaun bersalin daripada anda. Jangan tolak cuti dia. Yang boleh dibincangkan hanya soal bayaran.
Syarat kelayakan elaun ini terperinci dan pernah dipinda. Semak sumber rasmi JTKSM atau rujuk penasihat perundangan untuk kes spesifik sebelum anda tolak sebarang bayaran.
Bila cuti boleh bermula
Pekerja tidak boleh simpan semua 98 hari untuk selepas bersalin sahaja mengikut kehendak sendiri. Akta ada peruntukan tentang bila cuti boleh dimulakan sebelum tarikh jangkaan bersalin, dan bila ia wajib bermula. Praktik biasa SME adalah pekerja mula cuti dalam tempoh beberapa minggu sebelum tarikh jangkaan, atas nasihat doktor.
Yang penting untuk anda sebagai majikan: minta pekerja beri notis awal, ideal 60 hari sebelum tarikh jangkaan. Itu bukan untuk menyusahkan dia. Itu untuk anda ada masa cari cover, susun kerja, dan siapkan payroll.
Kos sebenar untuk SME: contoh pengiraan
Ambil contoh Puan Aida, admin eksekutif, gaji pokok RM3,000 sebulan. Syarikat ada 12 pekerja Malaysia.
Kos gaji semasa cuti
98 hari bersamaan lebih kurang 3 bulan 8 hari.
- 3 bulan penuh: 3 x RM3,000 = RM9,000
- Baki 8 hari guna kadar harian biasa RM3,000 ÷ 26 = RM115.38 sehari, jadi 8 x RM115.38 = RM923
- Jumlah gaji: RM9,923
Caruman majikan yang tetap berjalan
Ini yang selalu terlepas dalam kiraan bos. Semasa cuti bersalin berbayar, caruman berkanun tetap kena bayar.
| Caruman | Kadar majikan | Sebulan (gaji RM3,000) |
|---|---|---|
| KWSP | 13% | RM390.00 |
| PERKESO | lebih kurang 1.75% | RM52.50 |
| SIP (EIS) | 0.2% | RM6.00 |
| Levi HRD Corp | 1% | RM30.00 |
| Jumlah | RM478.50 |
Untuk 3.27 bulan: RM478.50 x 3.27 = lebih kurang RM1,565.
Jumlah kos langsung: RM9,923 + RM1,565 = lebih kurang RM11,488.
Kalau anda ambil temporary staff untuk cover pada RM1,800 sebulan selama 3 bulan, tambah RM5,400 lagi. Jumlah keseluruhan mendekati RM17,000 untuk satu kes cuti bersalin.
Kadar caruman dan siling gaji boleh berubah. Semak KWSP, PERKESO dan LHDN untuk kadar terkini sebelum anda proses payroll.
PCB dan pengiraan cukai
Elaun bersalin adalah pendapatan penggajian. Ia kena diambil kira dalam pengiraan PCB seperti biasa mengikut jadual LHDN semasa. Jangan terlepas pandang bulan-bulan cuti dalam borang EA hujung tahun, sebab itu antara punca ketidakpadanan yang menyusahkan pekerja masa e-Filing.
Seksyen 41A: jangan sentuh status pekerjaan pekerja hamil
Ini bahagian yang boleh jadi mahal kalau silap. Akta melarang majikan menamatkan perkhidmatan pekerja wanita yang mengandung atau yang menghidap penyakit berkaitan kehamilan, kecuali dalam keadaan terhad seperti salah laku atau penutupan perniagaan. Beban untuk buktikan penamatan itu bukan sebab kehamilan terletak pada majikan.
Beberapa perkara yang bos SME kadang buat tanpa sedar ia berisiko:
- Tak sambung kontrak staf hamil sedangkan orang lain disambung
- Turunkan jawatan atau potong elaun sebab “dia dah tak boleh handle”
- Paksa staf resign secara “baik-baik” sebab nak elak kos cuti
- Tolak permohonan pengaturan kerja fleksibel tanpa jawapan bertulis dalam 60 hari
Semua ini boleh jadi asas tuntutan pemecatan tidak adil. Kos tribunal, masa, dan reputasi jauh lebih mahal daripada RM11,000 tadi.
Cuti paterniti 7 hari
Pekerja lelaki yang berkahwin layak 7 hari cuti paterniti berbayar tertakluk kepada syarat tempoh khidmat dan notis. Ramai SME masih anggap ini “budi bicara bos”. Ia bukan. Ia hak berkanun sejak pindaan 2022.
Kos untuk staf gaji RM3,000: 7 x RM115.38 = lebih kurang RM808. Kecil berbanding kesan pada moral pasukan kalau anda halang.
Cara SME urus tempoh 98 hari tanpa lumpuh
Realitinya, dalam pasukan 8 orang, hilang satu orang selama tiga bulan memang terasa. Yang boleh dikawal adalah persediaan.
- Mula rancang pada notis pertama. Anda ada lebih kurang 6 bulan. Jangan tunggu minggu terakhir.
- Buat handover document. Senarai tugas harian, akses sistem, kontak vendor, deadline berulang. Satu muka surat pun lebih baik daripada tiada.
- Pecah kerja, jangan timbun pada satu orang. Tiga orang ambil satu bahagian lebih stabil daripada satu orang ambil semua.
- Pertimbang kontrak sementara. Untuk peranan admin dan operasi, staf kontrak 4 bulan selalunya lebih murah daripada overtime pasukan sedia ada.
- Kekalkan komunikasi ringan. Bukan suruh kerja masa cuti. Sekadar update penting supaya dia tak rasa terputus bila balik.
- Rancang kepulangan. Minggu pertama balik kerja bukan masa untuk timbun backlog tiga bulan.
Kesilapan biasa majikan SME
- Handbook dan surat tawaran masih tulis 60 hari
- Tolak cuti tahunan pekerja untuk “offset” cuti bersalin
- Berhenti caruman KWSP dan PERKESO semasa tempoh cuti berbayar
- Kira 98 hari sebagai hari bekerja, bukan hari kalendar
- Tiada rekod bertulis notis dan tarikh, jadi bila ada pertikaian semua bergantung pada ingatan
- Anggap staf bergaji tinggi tidak layak
Checklist SOP untuk HR admin
- Terima notis bertulis daripada pekerja, rekod tarikh jangkaan bersalin
- Sahkan kelayakan elaun bersalin ikut rekod khidmat dan hari bekerja
- Keluarkan surat pengesahan cuti: tarikh mula, tarikh tamat, status bayaran
- Kemas kini kalendar payroll dan jadual caruman
- Siapkan pelan handover dan tentukan pengganti sementara
- Simpan sijil kelahiran atau dokumen sokongan dalam fail pekerja
- Jadualkan sesi kepulangan sebelum hari pertama dia balik kerja
Kalau semua ini masih diuruskan dalam WhatsApp dan fail Excel yang berselerak, itu punca sebenar kekecohan, bukan cuti bersalin itu sendiri. Sistem HR yang kemas kini kelayakan cuti dan caruman secara automatik menjimatkan lebih banyak masa daripada yang bos sangka.
Artikel ini rujukan pendidikan untuk majikan SME, bukan nasihat undang-undang formal. Untuk kes spesifik atau pertikaian, rujuk JTKSM atau peguam perhubungan perusahaan.
Ringkasan
- Cuti bersalin kini 98 hari untuk semua pekerja wanita tanpa had gaji, berkuat kuasa 1 Januari 2023
- Hak ambil cuti dan hak dibayar elaun adalah dua perkara berasingan. Jangan tolak cuti walaupun pekerja tak layak elaun
- Kos sebenar untuk staf gaji RM3,000 adalah lebih kurang RM11,500 termasuk caruman majikan, sebelum kos cover kerja
- Caruman KWSP, PERKESO, SIP dan levi HRD Corp tetap berjalan semasa cuti berbayar
- Seksyen 41A melindungi pekerja hamil daripada penamatan. Beban pembuktian pada majikan, jadi simpan rekod bertulis untuk setiap keputusan
